Konkordancja filozoficzna

Albowiem skoro forma rzeczy jest właśnie najrdzenniej samą rzeczą i nie ma innej różnicy między rzeczą i formą jak między zjawiskiem a rzeczywistością, albo stroną zewnętrzną i wewnętrzną, albo między rzeczą w stosunku do człowieka i tą samą rzeczą w stosunku do wszechświata, to z tego wynika, że w ogóle nie można uznać jakiejś własności za prawdziwą formę, jeżeli się ona nie zmniejsza zawsze wtedy, kiedy się sama ta własność zmniejsza i podobnie, nie zwiększa się zawsze, kiedy zwiększa się sama, ta własność.

Lecz ponieważ musimy ożywić przedsiębiorczość innych oraz pobudzić i zapalić ich umysły, wydaje się rzeczą słuszną uświadomić ludziom niektóre prawdy.

Kiedy zaś przypadkiem zajdzie jakiś wypadek niezgodny, którego przedtem nie zauważono albo nie poznano, ratuje się twierdzenie przez wprowadzenie jakiegoś bezwartościowego rozróżnienia, gdy tymczasem słuszniejszą byłoby rzeczą poprawić samo twierdzenie.

Ale inna była sprawa z pojęciem istoty bardziej doskonałej niż moja; to bowiem, abym je czerpał z nicości, było rzeczą oczywiście niemożliwą.

Wedle powyższego rozumowania bowiem, aby poznać naturę Boga na tyle, na ile moja natura jest do tego zdolna, trzeba mi było jedynie rozważyć w związku z każdą rzeczą której jakąś ideę znajdowałem w sobie, czy jest doskonałością posiadać ją czy nie. Byłem przy tym pewien, że każda z tych, które znamionują jakąś niedoskonałość, nie znajdzie się w nim, ale że wszystkie inne tam będą.

Zdaje się, że także prawdziwy mąż stanu poświęca najwięcej starań dzielności, ponieważ chce wyrobić w obywatelach dzielność i posłuszeństwo wobec prawa (przykładem tego prawodawcy Kreteńczyków i Lacedemończyków i ewentualnie inni do nich podobni); jeśli zaś badania te należą do nauki o państwie, to jasną jest rzeczą, że dociekania nasze zgodne będą z pierwotnymi zamierzeniami.

Przede wszystkim więc należy mieć na uwadze przyrodzoną właściwość przedmiotów, o których mowa, polegającą na tym, iż zanikają one z powodu niedostatku i nadmiaru; to samo widzimy też w odniesieniu do siły fizycznej i do zdrowia (jest bowiem rzeczą wskazaną posługiwać się dla wyjaśnienia rzeczy niedostrzegalnych świadectwem tego, co dostrzegalne).

Toteż muszą one być ośrodkiem wszystkich naszych rozważań; niemałej bowiem wagi rzeczą dla działania jest należyty lub nienależyty sposób doznawania przyjemności i przykrości.

Nic z tego - z wyjątkiem samej wiedzy - nie wchodzi w grę, jeśli idzie o wykonywanie sztuk; co się tyczy natomiast posiadania cnót, to wiedza jest tu rzeczą niewielkiej lub żadnej zgoła wagi, niemałe jednakowoż mają znaczenie, a nawet wszystkim są pozostałe momenty, które stają się naszym udziałem dzięki częstemu dokony­waniu czynów [np.

Dlatego to jest rzeczą trudną osiągnąć wysoki poziom etyczny; trudno bowiem we wszystkim utrafić w środek, tak jak znaleźć środek koła jest rzeczą, którą nie każdy potrafi, lecz tylko ktoś, kto się na tym rozumie.